Αντι-Δημοκρατία ...και η θεοποίησης

Γιατί ολόκληρη η ιστορία έδειξε ότι τα Κοινοβούλια (κυρίως της Δημοκρατίας) ενεργούν με βάση την ατομική ανευθυνότητα, καλυπτόμενα απ' την αρχή της πλειοψηφίας. Γιατί δεν υπάρχει ΟΥΤΕ ΜΙΑ περίοδος Κοινοβουλευτισμού όπου τα πλουτοκρατικά συμφέροντα να μην έχουν κάνει υποχείριά τους βουλευτές. Γιατί τα Κοινοβούλια είναι το μέσο κοροϊδίας των Λαών, που έχουν την ψευδαίσθηση ότι είναι κυρίαρχοι και δεν αντιδρούν, προσμένοντας τις επόμενες εκλογές.

Συγκεκριμένο ιδανικό πολίτευμα δεν υπάρχει (Αριστοτέλης). Αν ο κοινοβουλευτισμός παρήγαγε το αποτέλεσμα που υποτίθεται ότι διασφαλίζουν οι Συνταγματικές διακηρύξεις τότε θα ήταν εξίσου επιθυμητός με μια μοναρχία ή ενα αριστοκρατικό πολίτευμα που θα λειτουργούσε επίσης άμεμπτα. Οι βουλευτές είναι σήμερα όσο ποτέ άλλοτε δέσμιοι ιδιωτικών συμφερόντων και γι αυτό ο κοινοβουλευτισμός έχει αποδυναμωθεί ως θεσμός επί του πρακτέου. Λειτουργεί υποτυπωδώς, πολλές φορές σκανδαλωδώς και βρίσκεται πολύ μακριά από τους θεωρητικούς του στόχους. Εκείνο που φαίνεται να λείπει περισσότερο είναι οι μηχανισμοί ελέγχου. Αυτοί θα μπορούσαν να λειτουργήσουν μόνον εάν υπήρχε αμοιβαίος αποτρεπτικός έλεγχος μεταξύ των εξουσιών αλλά και ισορροπία μεταξύ τους. Σήμερα ολόκληρες ομάδες βουλευτών , που αντιπροσωπεύουν υποτίθεται τον λαό είναι λιγότερο ισχυροί από έναν καναλάρχη-επιχειρηματία-εκδότη. Έίναι η μετάβαση στην ηλεκτρονική εποχή των μέσων που έχει μεταβιβάσει δύναμη σε άτυπες υπερ-εξουσίες. Θα πίστευα λοιπόν σε έναν κοινοβουλευτισμό που θα χαρακτηριζόταν από ισορροπία των εξουσιών και από αμοιβαίο έλεγχο μεταξύ των. Αλλά επειδή κάτι τέτοιο δεν φαίνεται εφικτό όσο τα πράγματα λειτουργούνε συγκεντρωτικά, οικογενειοκρατικά, επικεντρωμένα σε ολιγάριθμα οικονομικά συμφέροντα θα πρέπει να αναζητηθεί ένα νέο μοντέλο που θα μπορεί να κλυδωνίσει αυτούς που κρατάνε σήμερα τα κλειδιά ενός συστήματος που λειτουργεί ως λέσχη για ολίγους προνομιούχους, οι οποίοι ακριβώς επειδή δρουν παρα-θεσμικά δεν υπόκεινται στον παραμικρό έλεγχο.

Έχουν ακουστεί πολλά για την λεγόμενη άμεση δημοκρατία. Το να αναπαραχθεί πιστά το αρχαίο πρότυπο θα ήταν ουτοπικό, για λόγους ποσοτικούς (πληθυσμός) αλλά και ποιοτικούς (ικανότητα σκέψης, έκφρασης, λόγου). Πιστεύω ότι ένα αρκετά αποκεντρωμένο -ομοσπονδιακό- μοντέλο που θα ξερίζωνε τον παθογόνο υδροκεφαλισμό και την υπερσυγκέντρωση εξουσιών θα ήταν ένα καλό ενδιάμεσο στάδιο. Χώρες όπως η Ελβετία έχουν επιβεβαιώσει ότι μπορεί να λειτουργήσει καλύτερα απ`ότι οι συγκεντρωτικές κοινοβουλευτικές δημοκρατίες. Ως απώτερο στόχο θα οραματιζόμουν μια ομοσπονδία που θα διευθετούσε τα ζητήματά της βασιζόμενη σε θεσμούς ηλεκτρονικής άμεσης δημοκρατίας, με διασφαλισμένη αφενός την ταυτότητα του πολίτη (απαραβίαστο id) και την ισονομική μεταχείρισή του αφετέρου. Η διαρκής ενεργητική συμμετοχή στους συλλογικούς θεσμούς θα τους θωράκιζε και στην πράξη αλλά και η γαλούχηση μιας γενιάς πολιτών με επαρκή παιδεία διαχείρισης πληροφορίας θα ήταν ικανά να ξεριζώσουν την παντοδυναμία των μμε με την μορφή που έχουν σήμερα.
… ό,τι λέμε θα παραμείνει μάλλον στην σφαίρα του οράματος..

Αν ήταν λαός θεών, το πολίτευμά τους θα ήταν δημοκρατικό.
Τόσο τέλειο πολίτευμα δεν είναι για ανθρώπους.

Όσοι άνθρωποι είναι φτιαγμένοι από χρυσό, πρέπει να είναι άρχοντες. Όσοι από αργυρό, φύλακες. Και όσοι από χαλκό, γεωργοί και χειροτέχνες.

Ο αντιδημοκρατικός χαρακτήρας του δημοψηφίσματος

Σε όλες τις χώρες που έχουν και την πιο ελάχιστη γνώση της έννοιας της δημοκρατίας, το δημοψήφισμα θεωρείται ως το κατ εξοχήν δημοκρατικό εργαλείο. Σε αυτό το άρθρο, ενάντια στην επικρατέστερη αυτή ιδέα θα δείξουμε ότι δεν είναι έτσι και ότι το δημοψήφισμα είναι μια διαδικασία που αλλοιώνεται από τη μαζικοποίηση της δημοκρατίας.

Αρχικά, το δημοψήφισμα, που προέρχεται από τη λατινική έκφραση ad referendum, είναι ένα αίτημα για γνωμοδότηση. Στην αρχική του έννοια, δηλαδή ψήφος του συνόλου των πολιτών για έγκριση ή απόρριψη ενός προτεινόμενου μέτρου από την εκτελεστική εξουσία, μοιάζει με τον όρο plebiscite, μου συμφωνεί με το αρχαιότερό του αντίστοιχο, το Ελληνικό ο ψήφος του δήμου. Και είναι σε αυτό το πλαίσιο που παίρνει ολοκληρωτικά την πολιτική του σημασία. Συνεπώς, σε μια δημοκρατία αθηναϊκού τύπου η συνέλευση του δήμου αντιπροσωπεύει τους πολίτες. Ο δείκτης είναι ελάχιστος. Μπορούμε να αναφερθούμε σε ένα πραγματικό παράδειγμα όπως αυτό της Ελβετίας όπου το δημοψήφισμα είναι μια κοινή πρακτική σ αυτή τη χώρα ενώ δεν εμφανίζεται σε άλλα συντάγματα της Γαλλίας πριν το 1946. Σε όλες αυτές τις περιπτώσεις, η ουσιαστική ιδέα είναι ότι ο πληθυσμός είναι συγκριτικά ελάχιστος, έτσι που το μέρος που ψηφίζει είναι σημαντικό γι αυτόν. Αυτό αντιπροσωπεύει το ιδανικό πλαίσιο για το δημοψήφισμα.

Τα προβλήματα προκύπτουν όταν η εκτελεστική εξουσία επικαλείται ενός δημοψηφίσματος σε μια χώρα όπου ο πληθυσμός είναι σημαντικός και η εξουσία αντιπροσωπεύει μία αδύναμη μειονότητα. Αυτή τη φορά, το δημοψήφισμα μπορεί να κατευθυνθεί πολύ εύκολα από την εξουσία που επενεργεί στη μάζα έτσι ώστε να χάσει το αρχικό του νόημα. Καθότι η βάση της εγκυρότητας ενός ψήφου είναι στη γνώση της φύσης του. Για να ψηφίσεις χρειάζεται η γνώση. Μόνο που σε μια δημοκρατία της μάζας, πολύ λίγοι γνωρίζουν όλες τις εξαρτήσεις της εξουσίας και τις συνέπειες μιας επιλογής. Καθότι η πολιτική, λόγω της μάζας, έχει καταλήξει ουσιαστικά να είναι υπόθεση των επαγγελματιών και των ειδικών. Για έναν κανονικό άνθρωπο, η έλλειψη χρόνου αλλά και το μέγεθος και αριθμός εγγράφων πληροφόρησης δημιουργεί την ανάγκη επιλογής: είτε βρίσκεται εξ ολοκλήρου στην πολιτική και ανήκει ανάλογα με το επίπεδό του σ αυτήν την κλίμακα των ανθρώπων που παίρνουν αποφάσεις είτε ανήκει στους άλλους. Αυτή η ντε φάκτο διχοτόμηση έχει μια άλλη συνέπεια που αφορά στην πληροφόρηση.

Αν και αυτονόητος, ο ρόλος της πληροφόρησης είναι θεμελιώδης για το νόημα του δημοψηφίσματος. Γιατί πως να ψηφίσεις χωρίς γνώση; Για να το αμβλύνει αυτό, το σύστημα επεξεργάζεται το ίδιο την πληροφόρηση, δημιουργώντας ασυμμετρία στη λειτουργία. Εμφανίζεται έτσι ένα τριχοτομικό φαινόμενο: υπάρχουν οι απληροφόρητοι, οι πληροφορημένοι και οι πληροφορημένοι που πληροφορούν. Εξ ορισμού, το σύνολο του λαού ψηφίζει στην ίδια βάση. Ποια η αξία όμως αυτής της ψηφοφορίας; Και έχει μόνο μία; Ποιο το νόημα της ψήφου ενός κανονικού ανθρώπου που έχει ελλιπή και μεροληπτική πληροφόρηση ως προς τον στόχο της ψηφοφορίας; Ποιο είναι το μερίδιο της ευθύνης του εν καιρώ;

Στην πραγματικότητα, το δημοψήφισμα μετά την μαζικοποίηση της δημοκρατίας, αντιπροσωπεύει μια διαδικασία που επιτρέπει στο σύστημα να χρησιμοποιεί τη μάζα του πληθυσμού για να επικυρώσει μια ήδη ειλημμένη απόφαση. Χωρίς την εκ βάθους γνώση του θέματος, η μάζα χειραγωγείται με μιντιολογικά μέσα να πάει προς την κατεύθυνση του συστήματος ενώ έχει πειστεί ότι είχε την τελευταία λέξη στην επιλογή. Αυτό το τελευταίο σημείο είναι ένα επιπρόσθετο μέσο για το σύστημα έτσι ώστε να καλυφτεί μπροστά από το λαό που δεν θα μπορεί πια να το ενοχοποιήσει για την τελική απάντηση. Γνωρίζουμε όμως καλά ότι η απάντηση δεν είναι παρά μία λεπτομέρεια της τέχνης της ερώτησης. Αυτό που έχει σημασία δεν είναι η ακριβής απάντηση, αλλά το πως να τεθεί η ερώτηση έτσι ώστε να βγει η επιθυμητή απάντηση. Αυτό είναι το νέο νόημα του δημοψηφίσματος και είναι με αυτή την έννοια που είναι αντιδημοκρατικό.

Στο πρόγραμμα και στις αγορεύσεις του ο βουλευτής, όταν ζητάει ψήφους των εκλογέων του, υπόσχεται πάντα το γενικό καλό, για το οποίο λέει, θα εργασθεί και θα θυσιάσει τα δικά του συμφέροντα μπρος στα συμφέροντα του λαού. Όλα αυτά όμως είναι τυπικά λόγια που δεν τα πιστεύει ούτε κι ο πιο αφελής κι ο πιο ευκολόπιστος εκλογέας. Τι είναι για τον βουλευτή το γενικό καλό και το δημόσιο συμφέρον;
Καθαρή υπόθεση κωμωδίας. Ο βουλευτής θέλει να υψωθεί, κι ο εκλογέας πρέπει να γίνει το σκαλοπάτι του. Ο λαός έχει υποχρέωση να εργαστεί γι αυτόν. Ονομάσανε τους εκλογείς ζώα που ψηφίζουν. Εξαιρετικά σωστή η ονομασία αυτή. Ο κοινοβουλευτισμός δημιουργεί συνθήκες ανάλογες με εκείνες της πατριαρχικής εποχής. Οι βουλευτές καταλαμβάνουν τις θέσεις των πατριαρχών και η δύναμή τους στηρίζεται πάνω στα πλούτη τους που αποτελούνται από μεγάλα κοπάδια. Μόνο που τα κοπάδια αυτά δεν τα αποτελούνε πια σήμερα πραγματικά κτήνη, αλλά ζώα μετακομίσιμα, που την ημέρα των εκλογών, ρίχνουν το ψηφοδέλτιό τους μέσα στην κάλπη.
Ο πολιτικός λοιπόν, δεν έχει άλλο σκοπό στα έργα του από την ικανοποίηση του εγωισμού του. Για να φτάσει σε αυτόν τον σκοπό έχει ανάγκη από την υποστήριξη του πλήθους. Την υποστήριξη λοιπόν αυτή, δεν την πετυχαίνει αλλιώς, παρά με υποσχέσεις και λόγους πομπώδης, που τους απαγγέλλει μηχανικά, όπως ο ζητιάνος λέει το «πάτερ ημών». Όταν αναγορευθεί βουλευτής από τους εκλογείς του, ικανοποιείται η φιλοδοξία του και το πλήθος εξαφανίζεται μπροστά από τα μάτια του και δεν θα απασχολήσει πια το μυαλό του, παρά όταν φοβηθεί μη χάσει τη δύναμη. Για να την διατηρήσει τότε, θα επαναλάβει ότι έκανε για να την αποκτήσει. Ανάλογα με τις περιστάσεις, θα αρχίσει ξανά το κομπολόι των υποσχέσεων, πομπώδης φράσεις ή θα απειλήσει με τις γροθιές του όσους μουρμουρίζουν εναντίον του. Κι αυτός ο φαύλος κύκλος από κύριες προτάσεις και λογικά συμπεράσματα είναι αυτό που ονομάζεται κοινοβουλευτισμός.
Είναι αρκετό να παρατηρήσει κανείς από κοντά και λεπτομερειακά τους τροχούς της πολιτικής μηχανής, για να αναγνωρίσει ότι στην πράξη ο κοινοβουλευτισμός ψεύδεται αδιάντροπα προς τη θεωρία του.
Πως γίνεται κανείς βουλευτής; Βρίσκουνε οι εκλογείς έναν τίμιο και φρόνιμο άνδρα και τον παρακαλάνε να τους αντιπροσωπεύσει στο κοινοβούλιο; Αυτό γίνεται τόσο σπάνια και με τέτοιες συνθήκες που αφαιρούνε τη σπουδαιότητά του. Συνήθως τα πράγματα συμβαίνουν διαφορετικά. Κάποιος φιλόδοξος παρουσιάζεται μπροστά στους συμπολίτες του και γυρεύει να τους πείσει, ότι πιο πολύ από κάθε άλλον, αξίζει αυτός την εμπιστοσύνη τους. Ποιο λόγο έχει να το κάνει αυτό; Μήπως έχει ζωηρό πόθο να φανεί χρήσιμος στο γενικό καλό; Ποιος θα το πιστέψει; Υπάρχουνε βέβαια και τέτοιοι άνθρωποι που θυσιάζονται για το σύνολο. Αυτοί όμως είναι πολύ σπάνιοι στην εποχή μας. Άνθρωποι με τόσο ευγενικό χαρακτήρα δεν εκτίθενται εκουσίως στις διάφορες ενοχλήσεις ενός εκλογικού αγώνα. Μπορούν να υποφέρουν και να πεθάνουν ακόμα για την ανθρωπότητα, ποτέ όμως δεν θα λέγανε χυδαία κομπλιμέντα σε μια ανόητη συγκέντρωση εκλογέων. Οι μεταρρυθμιστές και οι μάρτυρες μπερδεύονται συνήθως με το πλήθος, για να το διορθώσουν και να του υποδείξουν τα ελαττώματά του, και ποτέ για να το κολακέψουν ή να το κρατήσουν στην πλάνη με λόγια γλυκά. Κι έτσι στο τέλος τους πετροβολάνε αντί να τους στεφανώσουν με λουλούδια. Πιστεύω μάλιστα, ότι ένας Ρουσσώ, ένας Γκαίτε, ένας Καντ, ένας Κάρλαϋλ, δεν θα μπορούσαν ποτέ με τις ίδιες τους τις δυνάμεις και χωρίς την υποστήριξη κάποιου κόμματος, να αναδειχτούνε βουλευτές σε μια αγροτική περιφέρεια ή μια μεγαλούπολη. Αυτοί οι άνθρωποι δεν κατεβαίνουν ως το επίπεδο να εκλιπαρήσουν για ψήφους. Ο τρόπος της απόκτησης της λαϊκής εντολής, τρομάζει τις διαλεχτές φύσεις, που υποχωρούν. Ενώ οι εγωιστές είναι αποφασισμένοι να αποκτήσουν την υπόληψη και την επιρροή με όλα τα καιροσκοπικά μέσα.
Να οι άνθρωποι που θέλουν να ακολουθήσουν το πολιτικό στάδιο. Αυτοί κυβερνώνται από τον εγωισμό. Τους χρειάζεται κάποια δημοτικότητα κι αυτή την πετυχαίνει μόνο εκείνος που εργάζεται για το καλό της κοινωνίας. Οι φιλόδοξοι λοιπόν θα προσποιηθούν ότι ασχολούνται με τα δημόσια συμφέροντα. Πρέπει λοιπόν να μπορούν να υποκρίνονται και να λένε ψέματα, γιατί είναι υποχρεωμένοι να χαμογελούν σε ανθρώπους αποκρουστικούς και αδιάφορους, γιατί αλλιώτικα θα δημιουργήσουν αναρίθμητους εχθρούς. Πρέπει να δίνουν υποσχέσεις, παρόλο που ξέρουν εκ των προτέρων ότι δεν μπορούν να τις εκτελέσουν. Πρέπει να κολακεύουν τις αδυναμίες και τα χυδαία πάθη του άλλου, να υποκριθούνε ότι συμμερίζονται τις προλήψεις του, τις παραδεγμένες ιδέες του, γιατί χρειάζεται να κερδίσουν την πλειοψηφία του. Συγκεντρωμένα όλα αυτά τα χαρακτηριστικά σχηματίζουν ένα πρόσωπο αποκρουστικό για έναν άνδρα γενναίο. Σε ένα ρομάντζο, ένα τέτοιο πρόσωπο, δεν θα ξυπνούσε ποτέ την συμπάθεια του αναγνώστη. Μέσα στη ζωή, ο ίδιος αναγνώστης του δίνει την ψήφο του σε όλες τις εκλογές.
Ο εκλογικός αγώνας καθώς και ο πόλεμος, έχει τη στρατηγική και την τακτική του. Ο υποψήφιος δεν βρίσκεται ποτέ αντιμέτωπος με τον εκλογέα. Ανάμεσά τους υπάρχει ένα κόμμα, που μόνο στο θράσος του χρωστάει τη δύναμή του. Αισθάνεται κάποιος την ανάγκη να γίνει βουλευτής. Συγκεντρώνει απλούστατα διαφόρους συμπολίτες. Αν αντιληφθεί ότι δεν έχει ακόμα αρκετή επιρροή για να πετύχει μόνο με τις δυνάμεις του, συνδυάζεται και με κάμποσους φίλους, βρίσκει μερικούς ηλίθιους και ματαιόδοξους πλουσίους, και τους λέει πως έχουν δικαίωμα και καθήκον να μπούνε επί κεφαλής, να διευθύνουν την κοινή γνώμη κλπ. Οι χαζοί αυτοί, αφού κολακευτούν, βάζουν αμέσως την υπογραφή τους πάνω στα προγράμματα που τοιχοκολλούνται ή στις δημοσιεύσεις, κι αυτή η υπογραφή επηρεάζει τα κορόιδα, που κρίνουν τον άνθρωπο ανάλογα με το πορτοφόλι του και με τους τίτλους του.

"Οι περισσότεροι από τους πολιτικούς πρέπει να πούμε ότι δεν αξίζουν στ' αλήθεια την ονομασία αυτή, γιατί δεν είναι πραγματικά πολιτικοί, αφού ο πολιτικός επιδιώκει το καλό για το καλό, ενώ οι περισσότεροι απ' αυτούς ακολουθούν αυτό το είδος ζωής αποβλέποντας αποκλειστικά και μόνο στον πλουτισμό και σ' άλλα ωφελήματα.